VMM bouwt innovatievermogen van binnenuit

De Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) is een Vlaams overheidsagentschap dat werkt aan water, lucht en een klimaatbestendige leefomgeving. Om intern wendbaarder te worden én medewerkers sterker te verbinden, zette VMM de voorbije twee jaar in op medewerker-gedreven innovatie via een reeks innovatiesprints.
Administrateur-generaal Bernard De Potter vertelt waarom ze die keuze maakten, hoe het traject liep en wat het opleverde.

Onze maatschappelijke opdracht vraagt interne wendbaarheid

Bernard, voor wie VMM nog niet kent: wat doen jullie precies?

“VMM combineert wetenschappelijke expertise met praktijkgerichte oplossingen. We leveren betrouwbare data en inzichten over water, lucht en klimaatadaptatie om beleid te onderbouwen. Maar we doen meer dan adviseren: we nemen ook op het terrein een actieve rol op door projecten op te zetten en uit te voeren. Dat doen we samen met lokale besturen, bedrijven en andere partners.”

Wat betekent dat voor jullie interne organisatie?

“Dat je als overheid ook flexibel moet kunnen schakelen. Je wil sterk samenwerken, kennis vlot laten doorstromen en tegelijk betrokkenheid behouden in een context van hybride werken. De voorbije jaren hebben we die uitdagingen heel bewust vertaald naar jaarthema’s: interne kennisdeling, organisatiebetrokkenheid en wendbaarheid. Het zijn verschillende accenten, maar ze hangen allemaal samen.”

Quote icoon
“Organisatiecultuur is iets van alle medewerkers. Betrek ze daarom zoveel mogelijk.”

Innovatie niet aan het toeval overlaten

Jullie zijn twee jaar geleden gestart met medewerker-gedreven innovatie. Waarom net toen?

“Het startpunt was heel concreet: op basis van een welzijnsbevraging kozen we ‘interne kennisdeling’ als eerste centrale thema. In een organisatie met veel expertise is het cruciaal dat kennis circuleert en leidt tot vernieuwende oplossingen. Je kan dat niet enkel vragen van een paar enthousiaste trekkers. Je wil dat innovatie breder gedragen wordt.”

Wat bedoel je precies met ‘medewerker-gedreven’?

“Dat medewerkers actief meedenken en mee oplossingen uitwerken. We willen een werkomgeving waarin spontane initiatieven en gestructureerde innovatie hand in hand gaan. Door die participatie mobiliseer je collectieve intelligentie. En je bouwt tegelijk aan duurzame vernieuwing: mensen voelen eigenaarschap, en ideeën hebben meer kans om te landen.”

Quote icoon
“We wilden een werkomgeving waarin spontane én gestructureerde innovatie hand in hand gaan.”

Een externe partner

Waarom hebben jullie Bedenk erbij gehaald?

“We zochten een aanpak die goed onderbouwd is én tegelijk heel praktisch. Het Cromax-model van Bedenk biedt een stevig kader, en jullie aanpak van de innovatie-sprints zorgt voor snelle en concrete resultaten. Dat helpt om niet te blijven hangen in inspiratie, maar echt te landen in uitvoerbare voorstellen.”

Wat maakte het verschil in de begeleiding?

“De aanwezigheid van een Bedenk-facilitator. Die stimuleert medewerkers om hun grenzen te verleggen en hun innovatiespier te trainen. Je oefent op manieren van kijken, denken, debat

Een diverse groep, één duidelijk thema, en een strak proces

Hoe zag die jaarlijkse innovatiesprint er concreet uit?

“We lanceerden een oproep voor twaalf deelnemers uit verschillende teams en diensten. Dat leidde tot een diverse groep - de ‘Bedenkers’. Die heterogeniteit was bewust: door verschillende expertises samen te brengen, krijg je frisse inzichten en ontstaan er nieuwe samenwerkingen tussen afdelingen.”

Rond welk thema werkten ze?

“De sprint draait telkens rond één centraal jaarthema. Vorig jaar was dat ‘organisatiebetrokkenheid’. Door hybride werken zijn collega’s minder fysiek aanwezig, en dat zet verbondenheid onder druk. Dat wilden we niet zomaar ‘bespreken’, maar echt vertalen naar oplossingen.”

En het traject zelf?

“Het waren negen workshops verspreid over drie maanden. We werkten in drie fasen volgens Cromax: verkennen, bedenken en ontwikkelen. Eerst scherp je de noden en knelpunten aan. Daarna genereer en test je ideeën. En in de laatste fase vertaal je dat naar concrete projectplannen en een pitch.”

Hoe zorg je dat zo’n traject niet vrijblijvend wordt?

“Door governance in te bouwen. Tussendoor koppelden we terug naar het Innovation Board - enkele leden van de directieraad - en finaal nam de voltallige directieraad een beslissing. Dat is belangrijk: medewerkers creëren, maar leiderschap moet ook kiezen en mogelijk maken.”

Quote icoon
“Participatie werkt pas echt als je het koppelt aan duidelijke besluitvorming.”

Hoge energie - concreet resultaat

Wat waren de reacties in de organisatie?

“Overwegend positief. Voor de deelnemers was het best intens, maar vooral ook leerzaam. Ze ontdekten nieuwe methodieken en verruimden hun manier van denken. En ze merkten dat het niet alleen waardevol was voor VMM, maar ook voor hun eigen professionele ontwikkeling: netwerk uitbreiden, sterker samenwerken, creatief omgaan met uitdagingen.”

Leefde het ook buiten die groep van twaalf?

“Ja. Zelfs collega’s die niet rechtstreeks betrokken waren, volgden het traject mee. Velen werden ook betrokken tijdens de research- of testfase. We gaven ook regelmatig updates via de interne nieuwsbrief. Dat zorgt ervoor dat de hele organisatie voelt: hier gebeurt iets en dit is niet ‘een clubje apart’.”

En uiteindelijk: wat heeft het opgeleverd?

“De innovatiesprint eindigde met drie projectvoorstellen. Na goedkeuring zijn die overgegaan naar onze projectwerking. Dat is voor mij een belangrijk punt: geen ideeën in een lade, maar een brug naar uitvoering.”

Innovatie, Participatie, overheid, medewerkers, innovatie sprint, design sprint, creatief, samenwerking, bottom up, cocreatie, innovatiecultuur

De deelnemers werden gecoacht om hun projecten ook professioneel te pitchen aan de voltallige directie

Wat blijft er op lange termijn over na zo’n sprint?

“De output is één ding, maar het innovatievermogen zit ook in wat mensen meenemen. Tijdens de sprint leren medewerkers tools die ze in hun dagelijkse werking kunnen gebruiken: technieken voor constructieve debatten, werken met een innovatiecanvas, beter samenwerken over grenzen heen. Die inzichten blijven bruikbaar en versterken de innovatiekracht op lange termijn.”

Maak cultuur concreet

Welke tip geef je aan leiders in andere organisaties die hiermee worstelen?

“Elke organisatie heeft een cultuur, bewust of onbewust. Dan kan je er maar beter bewust mee omgaan en er acties rond opzetten. Als Vlaamse overheidsorganisatie kan je dat ook aanpakken binnen bestaande kaders van de Vlaamse overheid. Wij kozen bijvoorbeeld om in te zetten op waarden zoals wendbaarheid.”

Wat is volgens jou de sleutel om het te laten werken?

“Kies methodologieën die goed onderbouwd zijn. Betrek daarnaast zoveel mogelijk medewerkers, want organisatiecultuur is van iedereen. En om ideeën om te zetten naar concrete projecten: zet in op sterk projectmanagement. Dan kan zo’n traject mooi overvloeien in de praktijk.”

Benieuwd naar een innovatie sprint? 

Ontdek onze gestructureerde aanpak

Ontdek onze aanpak

Meer weten?

Is je innovatieve spier geprikkeld?

Contacteer ons